çərşənbə 2 aprel 2025 - 19:21
Ayətullah Yəqubi: Haqq və batili tanımaq, imanlı həyatın zərurətidir.

Hövzə: Fitr bayramı günü Nəcəf-Əşrəfdə bayram namazının xütbələrində Ayətullah Şeyx Məhəmməd Yəqubi Qurani-Kərim ayələrinə istinad edərək haqq anlayışı və insanların çoxunun ona qarşı çıxması mövzusuna toxundu O, vurğuladı ki, haqq Allahın gözəl adlarından (Əsmaül-Hüsna) biridir və insanların çoxu ondan uzaq düşüblər.

Hövzə xəbər agentliyinin verdiyi məlumatına görə, Ayətullah Şeyx Məhəmməd Yəqubi Fitr bayramı namazını Nəcəf-Əşrəfdəki ofisində qılmış və möminlərin iştirakı ilə bayram namazının iki xütbəsini oxumuşdur.
Onun xütbəsi "Möminun" surəsinin 70-ci ayəsi və "Zuxruf" surəsinin 78-ci ayəsinin təsiri altında olmuşdur. Allah-Təala buyurur;

أَمْ یَقُولُونَ بِهِ جِنَّةٌ بَلْ جَاءَهُم بِالْحَقِّ وَأَکْثَرُهُمْ لِلْحَقِّ کَارِهُونَ؛

"Yoxsa onlar (Peyğəmbər haqqında) ‘onda dəlilik var’ deyirlər? Xeyr! O, onlara haqqı gətirdi, lakin onların çoxu haqqı xoşlamır." (Möminun: 70)

لَقَدْ جِئْنَاکُمْ بِالْحَقِ وَلَکِنَّ أَکْثَرَکُمْ لِلْحَقِ کَارِهُونَ
"Biz sizə haqqı gətirdik, lakin sizin çoxunuz haqqı xoşlamırsınız." (Zuxruf: 78)

Haqq və Batil Anlayışları

Ayətullah Yəqubi bu iki mübarək ayənin lüğəti mənasını izah etdikdən sonra qeyd etdi ki, lüğət alimlərinin fikrincə, haqq anlayışı iki əsas sütun üzərində qurulub: birincisi, sabitlik və möhkəmlik, ikincisi isə həqiqətə və düzgün hədəfə uyğunluq.O vurğuladı ki, haqq batilin qarşısında dayanır və bu qarşıdurma iki səbəbdən irəli gələ bilər:Birinci səbəb, batilin birinci sütundan məhrum olmasıdır, yəni batilin sabitlik və möhkəmliyi yoxdur Allah buyurur

وَقُلْ جَاءَ الْحَقُّ وَزَهَقَ الْبَاطِلُ ۚ إِنَّ الْبَاطِلَ کَانَ زَهُوقًا
"De: Haqq gəldi və batil məhv oldu. Həqiqətən, batil məhv olmağa məhkumdur." (İsra: 81)

لِیُحِقَّ الْحَقَّ وَیُبْطِلَ الْبَاطِلَ وَلَوْ کَرِهَ الْمُجْرِمُونَ
"Allah haqqı təsdiqləmək və batili məhv etmək üçün belə etdi, günahkarlar xoşlamasa da." (Ənfal: 8)İkinci səbəb, batilin ikinci sütundan məhrum olmasıdır. Bu halda haqq zəlalətə (azğınlığa) qarşı dayanır. Allah Təala buyurur:
فَمَاذَا بَعْدَ الْحَقِ إِلَّا الضَّلَالُ فَأَنَّی تُصْرَفُونَ﴾؛
"Haqqdan sonra yalnız zəlalət (azğınlıq) qalır. Bəs necə haqqdan üz döndərirsiniz?" (Yunus: 32)


Haqq və Batil Allahın Kəlamında

O, sözünə davam edərək bildirdi: Haqq Allahın Əsmaül-Hüsna (gözəl adları) sırasındadır və Allahın varlığı, tövhidi və gözəl sifətləri mütləq haqqdır. Bir çox təfsirçilər Allah-Təalanın bu ayəsi haqqında belə şərh vermişdirlər:
یَوْمَئِذٍ یُوَفِّیهِمُ اللَّهُ دِینَهُمُ الْحَقَّ وَیَعْلَمُونَ أَنَّ اللَّهَ هُوَ الْحَقُّ الْمُبِینُ
"O gün Allah onlara əvəzsiz olaraq əsl mükafatlarını tam verəcək və onlar biləcəklər ki Allah aşkar olan haqqdır!" (Nur: 25)

Beləliklə, Uca Allah haqqdır və Onun nazil etdiyi hər şey, hökmü, qəzavəti, vədi, elçisi və dəvəti haqdır. Bundan başqa olan hər şey isə batil, azğınlıq, aldadıcı bəzək və məğrurluqdur. Buna görə də, ağıllı bir insandan gözlənilən odur ki, haqqı tərk edib batilin ardınca getməsin, çünki batildə azğınlıq və həqiqətdən uzaqlaşmaq vardır.

İnsanların Haqqdan Uzaqlaşması

Ayətullah Yəqubi vurğuladı: Nəticələr əksinə oldu. Möminun və Zuxruf surələrindəki iki mübarək ayədə bildirildiyi kimi, insanların çoxu haqdan uzaqlaşdı, onu inkar etdilər, ona qarşı çıxdılar, batili işləməkdə cəsarətli oldular və onu dəstəklədilər.

Bu qəribə bir nəticədir, lakin Qurani-Kərim bu acı həqiqəti təəssüflə təkrar edir Quranda bu məzmunda onlarla ayə müxtəlif ifadələrlə vurğulanmışdır. Məsələn:

"Lakin insanların çoxu iman gətirməz, şükür etməz, bilməz."

Yaxud Allah Təala buyurur:
{فَأَبَی أَکْثَرُ النَّاسِ إِلَّا کُفُورًا}
"Lakin insanların çoxu (haqq qarşısında) inkar etməkdən başqa bir şey istəmədilər!" (İsra: 89)

Haqqın Tam Məzmunu

O, sözünə davam edərək bildirdi ki, mübarək rəvayətlərə əsasən, haqqın ən kamil nümunəsi şübhəsiz ki, Peyğəmbər (s) və Əmirəl-möminin Əli (ə)-dır.

Əli ibn İbrahim öz təfsirində bu mənanı belə nəql edir:

"Haqq Peyğəmbər (s) və Əmirəl-möminin (ə)-dır''

Bunun dəlili Allah-Təalanın bu ayəsidir:
یَا أَیُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاءَکُمُ الرَّسُولُ بِالْحَقِّ مِنْ رَبِّکُمْ فَآمِنُوا خَیْرًا لَکُمْ
"Ey insanlar! Rəbbinizdən sizə haqqı gətirən bir peyğəmbər gəldi. Ona iman gətirin ki, bu sizin üçün daha xeyirlidir!" (Nisa: 170)

Bu ayə Əmirəl-möminin Əli (ə)-ın vilayətinə işarə edir.

Haqq Əhlinə Qarşı Paxıllıq

O əlavə etdi ki, Ənfal surəsinin 32-ci ayəsinin təfsirində gələn rəvayətlər də bu məsələyə sübutdur. Allah-Təala buyurur:

وَإِذْ قَالُوا اللَّهُمَّ إِنْ کَانَ هَذَا هُوَ الْحَقُّ مِنْ عِنْدِکَ فَأَمْطِرْ عَلَیْنَا حِجَارَةً مِنَ السَّمَاءِ أَوِ ائْتِنَا بِعَذَابٍ أَلِیم
"Onlar vaxtilə belə demişdilər: “Ey Allahım! Əgər bu (Quran) Sənin dərgahından gələn bir həqiqətdirsə, onda başımıza göydən daş yağdır, yaxud bizə acı bir əzab gətir!'" (Ənfal: 32)
Bu ayə Nöman ibn Haris Fəhri haqqında nazil olmuşdur. O, Qədir-Xum günü Peyğəmbərin (s) Əmirəl-möminin Əli (ə)-ı imamət və xilafətə təyin etməsi üçün etdiyi beyəti inkar etdi

O vurğuladı ki, bu haqqdan ikrah duymaq tarix boyu davam etmişdir. Əmirəl-möminin Əli (ə)-ın şiələri və tərəfdarları yalnız haqqa bağlı olduqları üçün canları, malları və haqqları bahasına ağır bədəl ödədilər.

Haqq və Batil Dövləti

Ayətullah Yəqubi həmçinin izah etdi ki, Möminun surəsinin 71-ci ayəsi, insanların haqqdan ikrah etməsinin səbəblərindən birinin, haqqın onların nəfsani istəkləri ilə ziddiyyət təşkil etməsi olduğunu bildirir. Onlar özlərinin istəyinə uyğun olan bir din və sistem arzulayır, hansı ki, bu sistem onların şehvətləri ilə uyğunlaşsın, mənfəətlərini qorusun və nüfuz və imtiyazlarını artırsın. Lakin bu, qeyri-mümkündür, çünki belə bir şey böyük azğınlığa və fəsadın artmasına səbəb olar
Allah, haqq və həqiqət sahibi olaraq, belə bir şeyi əmri altına ala bilməz, çünki əgər haqq onların həvaylaqlarına tabe olsa, göylər və yer pozular, orada yaşayanlar isə yox olardı. Allah Təala  buyurur:

وَلَوِ اتَّبَعَ الْحَقُّ أَهْوَاءَهُمْ لَفَسَدَتِ السَّمَاوَاتُ وَالْأَرْضُ وَمَنْ فِیهِنَّ بَلْ أَتَیْنَاهُمْ بِذِکْرِهِمْ فَهُمْ عَنْ ذِکْرِهِمْ مُعْرِضُونَ

"Əgər haqq onların arzu və istəklərinə uysaydı, göylər, yer və onların içindəkilər mütləq fəsada məruz qalardı. Xeyr, Biz onlara Zikrlərini (Quranı) gətirdik. Ancaq onlar Zikrlərindən üz çevirirlər.." (Muminun: 71)

Haqq üzərində Dayanmaq

O dedi ki, bu ağrılı hadisə insanların həyatında əvvəlki səbəblərlə eyni dərəcədə, bütün peyğəmbərlərdə, elçilərdə, imamlar (Allahın salamı onlara olsun) və doğru, alimlərdə təkrarlanır. Bu, kədərlə, ağrıyla və iyrəncliklə nəticələnir. Allah Təala buyurur:
(یَا حَسْرَةً عَلَی الْعِبَادِ مَا یَأْتِیهِم مِّن رَّسُولٍ إِلاَّ کَانُوا بِهِ یَسْتَهْزِئُون)

"Özlərinə bir peyğəmbər gəldikdə onu ələ salan qulların vay halına!" (Yasin: 30)

Bu mübarək ayə, insanların əksəriyyətinin haqqdan üz döndərməsini göstərərkən, həm də düzgün yola qayıtmaq və düzəlmək ümidini saxlayır. Çünki bu, o deməkdir ki, az bir qrup haqqı sevir və ona sadiq qalır, çünki onlar sağlam fitrətlərini qoruyub saxlamışlar.
Buna görə də, peyğəmbərlik missiyasını daşıyanlar haqqın az sayda tərəfdarına görə qorxmasınlar və düşmənlərinin çoxluğundan ruhdan düşməsinlər, çünki bu, onların insanlara təsirini və uğurlarını göstərir. Əgər onlar uğursuz və dəyişiklik etməkdə aciz olsaydılar, heç kəs onlara düşmən olmazdı və heç kəs onlara paxıllıq etməzdi.

Əhli-Beytin (ə) Haqq Əhli Üzərində Təcavüzə Qarşı Xəbərdarlığı

Ayətullah Yəqubi, xütbələrinin sonunda, Əhli-Beyt (ə)-in haqq əhlinə təcavüz etməmək barədəki xəbərdarlıqlarına toxundu və dedi: Yalnız haqq əhlinə təcavüz etmək deyil, haqqı dəstəkləməmək və onu tərk etmək də batilin dəstəklənməsi deməkdir. O, Əmirəl-möminin (ə)-in onunla beyət etməməkdən çəkilənlər haqqında dediklərini qeyd etdi və vurğuladı ki, əgər kimsə haqqı dəstəkləməz və batili tərk etməzsə, əslində batili dəstəkləmiş olur.

Deyilənə görə: Haris ibn Hut yanına gəlib dedi: "Düşünürsən ki, mən Cəməl döyüşü iştirakçılarının azğın olduğunu düşünürəm?" Əmirəl-möminin (ə) cavab verdi: "Ey Haris, sən yalnız ayağının altındakılara baxırsan, başının üstündəkilərə isə baxmırsan, ona görə də yanılırsan. Sən haqqı tanımırsan ki, onun əhlini tanıyasın və batili tanımırsan ki, onu gətirəni tanıyasın.")
Haris dedi: "Mən Səad ibn Malik və Abdullah ibn Ömər ilə birlikdə olacağam. Əmirəl-möminin (ə) cavab verdi: "Səad və Abdullah ibn Ömər nə haqqı dəstəklədilər, nə də batili tərk etdilər."

Mətnin sonu.

Ayətullah Yəqubi: Haqq və batili tanımaq, imanlı həyatın zərurətidir.

Ayətullah Yəqubi: Haqq və batili tanımaq, imanlı həyatın zərurətidir.

Ayətullah Yəqubi: Haqq və batili tanımaq, imanlı həyatın zərurətidir.

Ayətullah Yəqubi: Haqq və batili tanımaq, imanlı həyatın zərurətidir.

Ayətullah Yəqubi: Haqq və batili tanımaq, imanlı həyatın zərurətidir.

Etiketlər

Rəyiniz

You are replying to: .
captcha